//////

NIEWIELKA LICZEBNOŚĆ UGRUPOWAŃ

Były to jednak ugrupowania o niewielkiej liczebności i nie odgrywały decydującej roli w amerykańskich związkach zawo­dowych. Zachowawczy, zdominowany przez ściśle utylitarne cele charakter amerykańskiego ruchu zawodowego jako całości do końca lal dwu­dziestych był konsekwencją wpływu wielu specyficznych czynników politycznych, społeczno-ekonomicznych i kulturowych, które stwo­rzyły amerykański system ustrojowy i określiły jego funkcjonowa­nie.W Stanach Zjednoczonych demokracja polityczna pojawiła się naj­wcześniej w porównaniu z innymi krajami i — co jest ważne — zo­stała ustanowiona przed rozwojem przemysłu. W związku z tym jej realne funkcjonowanie, przynajmniej do p,oczątków rozwoju kapitalizmu monopolistycznego, utrwalało wiarę w doskonałość istniejącego systemu politycznego.

ODRÓŻNIAJĄCA CECHA

Ten radykalizm miał jednak cechę odróżniającą go od ra­dykalizmu klasy robotniczej Europy: miał on charakter populi­styczny, a nie socjalistyczny, ponieważ w świadomości amerykań­skich robotników walka toczyła się między warstwami — ludzi bied­nych i bogatych, a nie między klasami kapitalistów i robotników.Szeroki zasięg wpływów gomperyzmu (od nazwiska przywódcy AFL) nie oznacza, że w amerykańskich związkach zawodowych nie występowały przypadki tworzenia klasowych, rewolucyjnych, orga­nizacji. W samej AFL istniało od początku lewe skrzydło, reprezen­towane przez bezpartyjnych aktywistów związkowych, socjalistów i anarchosyndykalistów, którzy opowiadali się za walką klasową i za zreorganizowaniem cechowych związków zawodowych w związki przemysłowe, obejmujące wszystkich pracowników danej gałęzi przemysłu.

Z UPŁYWEM CZASU

Z upływem czasu, wraz z realizacją niektórych żądań ekonomicz­nych, bojowość AFL malała; następowało jej całkowite odejście od postulatów reform strukturalnych. AFL zaakceptowała amerykański kapitalizm, uznając go za ustrój służący postępowi społecznemu i ekonomicznemu klasy robotniczej. Reprezentując zdecydowaną większość członków związków zawodowych w Stanach Zjednoczo­nych, Federacja zdominowała amerykański ruch robotniczy, a jej ugodowa polityka wobec coraz bardziej rozwijającego się kapitału monopolistycznego trwała bez większych wstrząsów do połowy lat trzydziestych naszego stulecia. Różne związki zawodowe samodziel­nie lub we współpracy z AFL prowadziły wiele ciężkich i krwawych walk z właścicielami przedsiębiorstw o lepsze warunki pracy i płac, liczne rzesze robotników reprezentowały bojową, pełną determinacji postawę.

W PIERWSZYM OKRESIE DZIAŁALNOŚCI

W pierwszym okresie działalności, do przełomu XIX i XX w., AFL była organizacją bojową. Osiągnięcia — zwłaszcza w dziedzinie płac — które miała, niezaprzeczalnie przyczyniły się do poprawy sytuacji materialnej robotników. Wadą jej działalności było to, że od początków istnienia skupiała przede wszystkim robotników wy­kwalifikowanych, których większość stanowiła tzw. arystokrację robotniczą, zorganizowaną w związkach zawodowych tworzonych według zawodowych specjalności. Tym samym jej osiągnięcia eko­nomiczne dotyczyły bezpośrednio tylko wąskiej warstwy amery­kańskiej klasy robotniczej. Nie dopuszczając do swoich szeregów robotników niewykwalifikowanych i kolorowych, AFL stworzyła podstawy do trwających do dziś praktyk dyskryminacyjnych, nie znanych w takiej skali współcześnie w innych krajach kapitalistycz­nych.

WIELE PRZYCZYN GENEZY

Na .jego genezę złożyło się wiele przyczyn. Amerykańska Federa­cja Pracy przejęła od swej poprzedniczki jedynie hasła ekonomiczne, albowiem powstała w momencie, gdy tamta stopniowo wycofywała się z dalej idących postulatów w sprawie przemian strukturalnych panującego systemu społeczno-politycznego. Kolejne zmiany i uzu­pełnienia zdecydowanie osłabiły antykapitalistyczne akcenty prog­ramu. Pod wodzą Samuela Gompersa AFL koncentrowała się na ta­kich problemach, jak podwyższenie poziomu płac, skrócenie dnia pracy oraz zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Tak okre­ślone cele działania miały ówcześnie charakter bardzo postępowy, zważywszy istniejącą wtedy skalę wyzysku robotników. Były to dą­żenia o decydującym znaczeniu dla losu robotników. Rzecz polegała jednak na stopniu zaangażowania się AFL w walkę o realizację tych celów.

ŻĄDANIA W RUCHU ZAWODOWYM

Wśród żądań w ówczesnym ruchu zawodowym przeważały postulaty dotyczące poprawy sytuacji ekonomicznej i warunków pracy robotników. Walka o ich realizację przybierała postać straj­ków i luźnych masowych demonstracji, najczęściej spontanicznych, nierzadko z użyciem siły przez obydwie strony.Programowy ekonomizm central związkowych w dużym stopniu zdeterminował strukturę organizacyjną związków zawodowych, w większości przybierających postać organizacji cechowych, zrzeszają­cych tylko robotników o określonych kwalifikacjach. Taka formuła ułatwiała bowiem walkę o doraźne interesy ekonomiczne członków związku. Przekształcenie w 1886 r. Federacji Związków Zawodowych i Organizacji Robotniczych Stanów Zjednoczonych i Kanady w Ame­rykańską Federację Pracy (American Federation of Labor, AFL) za­początkowało drugi etap rozwoju ruchu zawodowego, trwający do początku lat trzydziestych XX w. W tym okresie ukształtował się profil ideologiczny, polityczny i organizacyjny amerykańskiego ru­chu związkowego, który przetrwał do naszych czasów.

PROGRAM FEDERACJI

Z kolei program Federacji, podkreślając, że we wszy­stkich cywilizowanych narodach świata rozpoczęła się walka między ciemiężcami a ciemiężonymi, między kapitalistami a robotnikami, żądał wprowadzenia ustawowego przepisu w sprawach: ośmiogodzin­nego dnia pracy; odpowiedzialności pracodawców za wypadki przy pracy; zakazu zatrudniania dzieci w wieku poniżej lat 14.W działalności swej te pierwsze związkowe organizacje robotnicze kierowały się niektórymi ideałami socjalistycznymi, bliższymi jed­nak reformistycznym koncepcjom F. Lassalle’a niż marksistowskiej teorii rewolucji socjalistycznej. Nie sprzyjało to skuteczności ich działania; ponadto rozdzierane też były sporami wewnętrznymi nę­kane brakiem konsekwencji w działaniu, słowem — niedojrzałe po­litycznie.

ROZWÓJ HISTORYCZNY

Ten pierwszy etap — etap formowania się ruchu związkowego, charakteryzowała konfrontacja stanowisk wobec celów oraz form organizacyjnych związków zawodowych. Szerszy program działania, obejmujący zagadnienia społeczno-polityczne, reprezentowały takie organizacje, jak: Szlachetny Zakon Rycerzy Pracy (Noble Order of the Knights of Labor), założony w 1869 r., Międzynarodowy Związek   fe­deracja Związków Zawodowych i Organizacji Robotniczych Stanów Zjednoczonych i Kanady (Federation on Trades and Labor Union of the United States and Canada), założona w 1881 r. Te organizacje podejmowały pierwsze próby zintegrowania w jednym związku wszystkich robotników, niezależnie od narodowości, płci, rasy, po­glądów, wyznania i kwalifikacji fachowych. Program Zakonu Ry­cerzy, oparty na zasadzie powszechności członkostwa, zawierał m. in. takie postulaty, jak upaństwowienie kolei i środków łączności oraz ważniejszych instytucji użyteczności publicznej, wprowadzenie kon­troli państwa nad bankami, zorganizowanie biur pracy — stanowych i federalnego.